Pak Limun

Kang Salimun ngrasa dina kiye dina sing nyenengi pisan. Siji-sijine dina, pengrasane Kang Salimun, sing tembe ana sedawan uripe. Goli seneng merga mblandhonge sedina upahe kanjat kena nggo urip seminggu. Sing wis-uwis olihe mung sepuluh ewu. Mung nggo nempur beras sekilo karo tuku uyah. “Alhamdulilah” kang Salimun neng mbatin nguntabna rasa syukur maring Gusti Allah.

Dina kiye Kang Salimun olih dhuwit seket ewu. Ora sepiraha mungguhe Pak Dirno, tanggane Kang Salimun, sing dadi pegawe negeri. Utawa mung dadi selilit, cara Kaki Darmin sing dadi juragan gribig. Senajan awake ngrememeh, pundhake mlothas kiwe tengen ning dhuwit seket ewu tumrape Kang Salimun bisa dadi tamba lara awak.

Seuwise nampa bayaran Kang Salimun gipyak bali umah, rasane bungah ora lumrah. Sedawan dalan dheweke mbayangna lamona si Sri, bojone uga melu bungah.  Bungah sing tembe kiye derasakna bojone.

Sedawan dalan Kang Salimun ora mandheg-mandheg singsotan. Matane ora clingak ora clinguk. Lurus ndelenge, mbayangna si Sri ngguyu karo wis nyiapna wedang clebek buket. “Sri, ko esih kemutan mbok pas dhewek lagi pacaran gemiyen? Inyong nglakon janji karo Ko, neng pinggir kali Klawing. Mbuh kapan tekane mesti inyong bisa gawe bungah maring Ko. Wektu semana inyong esih nganggur. Inyong uga esih kemutan janjimu, Sri, lamona ko arep nampa inyong apa anane” Kang Salimun mbatin karo mesam-mesem dhewekan kemutan jaman semana.

Kambi mlaku, Kang Salimun ora mandheg-mandheg goli kemutan si Sri. Dheweke krasa gumun. Bisa-bisane si Sri, prawan sing dadi rebutan neng gutheke dheweke milih inyong sing kalasemana urung duwe kodhean. Padahal akeh bujang sing seneng maring Sri kahanane nglewihi mapan tenimbang inyong “Inyong ora bakal arep gawe uripmu sengsara selawase, Sri?” Kang Salimun atine ngromed dhewekan.

“Yen ing tawang ana lintang, wong bagus… aku ngenteni tekamu…” Kang Limun mbari mlaku rengeng-rengeng tembangan. Mesthi si Sri esih kemutan tembangan kiye. Tembang sing marekna raine si Sri dadi abang ireng kisinan merga ijig-ijig Limun wis neng mburi geger pas si Sri lagi ngumbahi jarit neng pinggir kali.

“Lah kiye inyong teka, Sri?” Semaure Limun wektu si Sri rampung nembangna tembangan kuwe.

“Eh, kang Limun, rika gawe inyong isin” omonge Sri karo menjep.

“Ngeneh mentas sedhela Sri, njagong jejer inyong” Kang Salimun nerusna omonge.

Ndeleng raine Kang Salimun sing keton mercayani, Sri banjur krasa dheg-dhegan. Kambi cekelan watu, dheweke mentas sekang banyu karo nyekeli tapih jarit sing teles. Kemben jarit sing nggo nutup dhadha dekencengna. Sri  njimot srandhal njuran njagong neng jejer tengene Salimun.

“Ana apa, Kang?” Swarane Sri madan ndledheg.

Suwe Kang Salimun ora semaur. Tangane gramakan nggoleti watu cilik nggo mbandhem banyu kali. Sepisan, pindho, Kang Limun esih meneng.

“Ana apa koh, Kang? Aja gawe inyong penasaran” Sri mbaleni pitakonane.

Kang Salimun tesih meneng. Polahe kaya wong bingung. Tangane kukur-kukur rambute sing jane ora gatel.

“Inyong kepengin mbojo karo ko, Sri?” semaure Kang Salimun. Kocap kalimat kuwe Kang Salimun banjur mikir, bisa-bisane dheweke wani ngomong kaya kuwe? Padahal dheweke ngerti kahanan awake kaya apa.

***

Gutul dalan sing mengkol kiwe ijig-ijig Kang Salimun mandheg goli mlaku. Pipine krasa teles. Tangane sing esih blepot lebuh nggo ngusap. “Deneng inyong mrebes mili?” Kang Salimun mbatin karo ngerodna tangane maring kathok komprang irenge. Suwe Kang Salimun goli mandheg. Mbuh apa jalarane lagi bungah malah luhe dleweran.

“Ana apa rika padha ndelengna inyong? Lucu apa? Eh, malah rika padha mecicil? Nantang gelut apa? Mayuh ijen...!” cangkeme Kang Salimun ijig-ijig ngromed karo ngacung-ngacung wong sing padha ngadeg neng pinggir dalan.

“Pancen inyong wong kere! Ning bojone inyong gelem nampa kahanane inyong. Ora nana wong wadon ayu neng dunya kiye sing duwe watek nrima kaya Sri. Ngapa ko padha, hah!” Kang Salimun kaya wong gemblung. Ijig-ijig nangis seporete. Luhe tambah mbanteri goli mili. Kang Salimun meneng sedhela. Ngucek-ucek mata karo clingak-clinguk dhewekan. Mata sing katone pating pendelik jebule mung cokol pang randhu sing wis garing. Wit randhu sing ana neng kiwa tengene dalan katon kaya wong sing agi padha ngece maring Kang Salimun. Bareng ngrumangsani pendelengane salah, Kang Salimun njuran ngguyu dhewek. Untunge ora ana wong weruh polahe Kang Salimun sing kaya wong gemblung.

Lagi cengar-cengir gemuyu dhewek, ijig-ijig kupinge krungu swara calung. Sindhene kayong nembang Bendrong Kulon. Ora emut tangane njuran melu obah. Ngibing ngetutna wirama calung. Alon, alon, madan banter, banter pisan. Kang Salimun ngibing turut dalan. Awake kaya kelebon indhang lengger ngetutna onine calung.

“Jan kayong lagi bungah temen ko, Limun?” Swarane kaki Reja ngagetna Kang Salimun.

“Eh rika, Ki. Iya kiye inyong lagi bungah pisan. Seumur-ngumur inyong tembe krasa bungah kaya kiye, Ki?. Dina kiye inyong bisa gawe bungah maring Sri. Temenan kiyeh, Ki...” semaure Kang Salimun. Kaki Reja malah mikire si Limun kiye kaya wong gemblung goli semaur.

“Bungah kenangapa sih, Mun?” kaki Reja nambahi takon.

“Wis lah, Ki. Inyong arep balik. Si Sri wis ngenteni,” jawabe Salimun kambi ngenthirak nerusna mlaku.

“Ealah, bocah gemblung temenan apa yah?” kaki Reja mbatin karo gedheg-gedheg.

“Thok-thok-thok!” tangane Kang Salimun ndhodhog lawang ngarep.

“Sri, inyong balik, Sri. Inyong olih dhuwit kena nggo urip seminggu, Sri?” amleng ora ana sing nyemauri.

Ora sranta Kang Salimun banjur nyurung lawang pring kuwe.

“Gedhubrag!” swara lawang kaya debanting seporete.

“Sri, dhewek sugih, Sri. Sugih, Sri. Dhewek bisa bungah kaya Pak Dirno. Dhewek bisa tuku ayam, Sri?” Amleng. Esih bae ora nana sing nyemauri. Kang Salimun njuran mlayu maring senthong. Salimun meneng. Dhuwit sing kawit mau deewer-ewer gigal maring jogan. Bojone ora nana neng senthonge. Kang Salimun weruh ana kertas putih ngglethak neng nduwur amben. Salimun tangane gemeter njikot kertase.

“Inyong wis ora kuat urip kere kaya kiye! Ngapurane Inyong lunga, Kang!” rampung maca  tulisan kuwe Kang Salimun nggabrug maring jogan. Salimun nangis, tangane nggebugi jogan lemah. Lebune ngebul maring rai. Salimun nangis nggerung-nggerung kaya bocah cilik njaluk othok-othok. Kambi mlayu maring latar Kang Salimun mbeker seru pisan ngundang bojone “Sriiiiiii…..!!!” Awake nggabrug maning neng latar. Langite peteng ndedet.

Pesta Ngadeg

Warti nampa uleman sekang batire neng Jakarta. Amplop wernane abang tuwa, kertase kandel pisan. Ambune wangi kaya desogi kembang melati. Tulisane nganggo mangsi kuning emas. Ana gambare calon penganten sing tangane agi padha cekelan karo mesem pandeng-pandengan. Warti goli gumun ora mandheg-mandheg. Gawe undangan koh maen temen, sepira regane, njuran ngesuk arep kondangan pira pantese?

Nampa uleman kaya kuwe batine Warti niyat arep teka maring Jakarta senajan sangune kudu akeh. Dheweke ya kemudu-kudu teka wong wis dewanti-wanti nang Surti, angger dheweke ningkahan Warti kudu teka. Pancen dhasare kawit cilik Warti karo Surti kuwe batir sing ruket. Sekang SD gutul SMP, bocah loro kuwe bareng terus. Ya dolan, ya sekolah, mesthi bareng-bareng. Neng endi papan ana Warti mesti ana Surti. Warti lan Surti kaya sedulur sinarawedhi.

Mung bareng wis lulus SMP bocah loro kuwe banjur pisah. Warti milih neng urip neng desa. Surti jere arep golet pengalaman neng Jakarta. Senajan kaya kuwe bocah loro ora tau pedhot goli batiran. Surti sering SMSan karo Warti. Angger bada Surti ya mesthi bali lan ora kelalen nggawakna jajan bada nggo Warti.

***

Selawase neng Jakarta, Surti sing dhasare pancen ayu lan pinter jeremonge ngodhe dadi pelayan toko. Ndilalah juragane seneng karo penggaweyane Surti. Mulane Surti kon sekolah maning. Bareng wis lulus SMA, Surti njuran kon nerusna kuliah neng bagian komputer. Suwe-suwe juragane kepencut gutul ati. Si Juragan nganti niat arep mbojo Surti. Pancen wis dadi tulise ndeyan. Surti uga gelem debojo nyatane dheweke meneng-meneng uga seneng maring juragane. Apa maning dheweke ya kepengin ngubah nasibe.

Ningkahane Surti karo juragane wis detemtokna wektune. Goli resepsi neng gedhong neng dhaerah Pasar Senen. Undhangan wis desebar kabeh nganti butul Warti. Warti nyepur maring Jakartane. Gutul Jatinegara Warti SMS adhine sing neng Jakarta kon methuk. Warti nginep neng kontrakane Parno, adhine. Ngesuke dheweke teka maring nggon pesta ningkahane Surti debatiri Parno.

Warti mlebu gedhung karo Parno. Senajan mangkate gasik ning jebule dhayohe wis akeh sing teka. Warti karo Parno antri saprelu nyalami penganten.

“Selamat ya. Ti. Ko siki wis dadi wong sugih. Ning aja kelalen karo inyong, ya,” Warti ngrisiki Surti.

 “Ya War, inyong ya tetep batire Ko. Inyong ora bakal kelalen.” Ujare Surti karo mesem katon bungah pisan.

Pancen si Surti praupane ayu, dedandani sandhangan penganten ya tambah keton murub ayune. Kabeh dhayoh sing teka ngalem maring Surti.

“Trims ya War, ko bisa ngeneh nekani ijabe inyong,” Ujare Surti.

Rampung goli salaman Warti desengi Parno maring nggon panganan.

“Mayuh, Yu, arep mangan apa? Gari milih sekarepe rika” Warti mung ngetutna adhine mubang-mubeng bingung ndeleng panganan pirang-pirang. Warti tambah ora mudheng bareng ndeleng tamu semana akehe goli padha mangan karo ngadeg merga pancen ora desediani kursi nggo njagong. Wis kaya kuwe tamune umyek akeh pisan.

Warti wadul karo Parno. ”Lha, wong padha mangan koh karo mlaku-mlaku karo dopokan. Kiye sih anu kepriwe deneng ora nana jagongane, No,” Warti takon adhine.

 “Yu, kiye arane standing party. Cara jawane pesta ngadeg. Siki umume wong mbaranggawe neng kota ya kaya kiye,” Parno semaur karo nerangna lamon pesta ngadeg wis dadi lumrahe wong mbaranggawe neng kota gedhe kaya Jakarta.

“Ngeneh, Yu. Arep mangan sing endi. Arep nyicipi kambing guling, apa?” Parno nawani mbokayune sing esih keton gumun maring kahanan sing ana.

“Mengko dhisit, No. Inyong tek ndeleng-ndeleng dhisit, panganan koh akeh temen”.

Warti terus mlaku-mlaku karo Parno. Warti tambah bingung bareng maca neng saben gubugan ana jeneng panganane. Pokoke werna-werna pisan. Ana Tempura, Sukiyaki, Korean Barbeque, Zupa Zup, Kambing Guling terus mbuh apa maning saking akehe.

Wong semana akehe goli padha mangan katon dhokoh pisan. Kabeh karo ngadeg, karo guyon.

“Korean Barbeque si apa, No,” Warti takon maring adhine.

“Oh, kuwe daging panggang, Yu. Arep nicipi apa?”

“Lha, mangan daging thok ora nganggo sega?”

“Ya ora, angger arep mangan sega, ya kae nang kana”.

“Lha angger Zupa Zup kae apa?”

“Carane dhewek goli ngarani ya sop. Kae ndhuwure ana rotine njero ana sope”.

“Ya inyong tek njajal sop bae lah,” Warti njukut sop sing ndhuwure ana rotine. Rotine desogi saos terus decemplungna maring sop. Bareng rotine wis decampur sop, Warti nyendhok. Warti kaget, jebule sope esih panas. Warti ora sida mangan sop. Warti ndeleng Parno sing keton wis pengalaman neng Jakarta. Sawernane panganan neng Parno decicipi, ketone enak pisan. Warti mbatin; “Apa Parno ora kewlakaren, apa-apa depangan?”

Warti mereki Parno. “No, Angger ko wis rampung goli mangan mayuh padha gageyan bali bae. Inyong ora bisa mangan neng kene”.

“Kenaangapa si, Yu?” Parno takon semune mandan ora cocog krungu omongane mbekayune.

“Ilate inyong ora teyeng mangan panganan kaya kiye, No. Apamaning goli mangan karo ngadeg. Inyong ora teyeng. Inyong kemutan welinge mamake angger mangan karo nginum kon kudu njagong,”

“Rika lah ndeos temen lah, Yu. Siki toli jaman wis modern,” ujare Parno kayong mbelani kahanan sing ana.

“Ya, modern kena bae, No. Ning angger ora nglanggar sopan santun. Lha, angger apa-apa modern mesthi deconto mengko ya uripe ora karu-karuan. Lha, wong mangan karo mlaku-mlaku apa patut si? Kuwe ya udu mung jere wong tuwa thok, neng agama ya delarang angger mangan karo ngadeg utawa mlaku-mlaku. Pokoke iyong ora bisa melu-melu kemajuan jaman kiye sing ora pas karo budayane dhewek,” Warti goli ngomong maring parno madan dawa tur keton madan kesuh. “Angger goli mangan wis rampung, mayuh padha bali” Sidane Warti ora mangan apa-apa nang pestane Surti. Warti urung bisa nampa budaya-budaya sing jere modern, ninggal tata krama.

***

Gutul kontrakane Parno si Warti ngejog wedang kopi mau esuk sing urung deinggirna. Gedhang goreng karo munthul sing tuku mau esuk sisan desaut njuran depangan. Kanggone Warti, munthul karo gedhang goreng senajan wis adhem lewih enak rasane tenimbang mangan panganan sing jeremonge enak-enak ning goli mangan karo ngadeg. Batine Parno ngrundel, “Dhasar wong ndesa dejaki mangan enak ya malah kakehen cangkem”.

http://majalahancas.blogspot.com/2012/11/pesta-ngadeg.html

Cowongan

Mangsa ketiga nang endi bae gawe rekasa. Sing paling ngrasakna sedulur tani. Sawah, kebon, pekarangan garing padha nela. Nandur apa bae ora kambon banyu akeh ora kasile. Arep liwet bae kudu mlaku adoh ngangsu sumur sing ana banyune. Sing ana neng pinggir kali Serayu esih begja bisa ngedhuk wedhi gawe belik karo tangan esih bisa metu banyune. Ning ya rekasa goli munggah mudhun ngangsu. Mangsa terang dawa akeh sing sambat.

Sapa maning sing bisa nekakna udan angger udu Sing Kewasa? Mulane padha ngrekadaya nyuwun maring Gusti Allah supaya nyembadani ngirim udan maring bumi. Salah sijine upacara nyuwun udan sing ana neng tlatah Banyumas dearani cowongan. Nganakna cowongan biasane merga mangsa ketigane liwat sekang patang wulan lawase. Utawane lemah wis padha garing malah nganti mbledhag, sumur sat, tanduran padha garing, mati. Upacara cowongan nyuwun marang Gusti Allah supayane nekakna sukmane Dewi Nawangwulan mbantu nekakna udan nggo nelesi bumi sing garing.

Dewi Nawangwulan kuwe sapa?

Critane, Dewi Nawangwulan kuwe widadari sekang kahyangan. Wektu mudhun maring bumi karo batir-batire adus nang tlaga. Klambine deumpetna neng Jaka Tarub. Mesthi bae ora bisa bali maring kahyangan. Banjur neng Jaka Tarub si widadari dejek bali. Nawangwulan banjur dedadekena bojo urip kaya menungsa lumrahe.

Bareng duwe anak dejenengi Nawangsih, klambi sing deumpetna Jaka Tarub ketemu. Nawangwulan banjur mabur maring kahyangan anake detinggal neng ngisor wit gedhang raja. Mulane Nawangsih nggo nyambung batine Nawangwulan njaluk udan sing deanakena neng ngisor wit gedhang raja. Kaya kuwe critane upacara mau niru Jaka Tarub.

Cowongan ora kena sembarangan. Ddhukun cowongan karo wong sing arep melu upacara kudu padha tirakat suwene pitung dina pitung wengi. Ancase nggo ngresiki jiwa lan raga. Sawise tirakat dhukun lan sing detugasi upacara siap ngundang tekane Nawangwulan sing ketelah dearani Nini Cowong. Nini Cowong wujude golek, endhase sekang cumplung awake sekang pring njuran deklambeni kaya putri sing ayu rupane.

Lakune upacara Cowongan panggonane neng ngisor wit gedhang raja. Si dhukun maca mantra ngundang tekane Dewi Nawangwulan. Jere kon mbantu nyuwun maring Gusti Allah nekakna udan sebab bumine wis garing, uripe menungsa rekasa merga sumure sat, tanduran padha mati. Mbarengi dhukun maca mantra, Nini Cowong deobahna kaya lagi nyuwun udan maring Gusti Allah. Ning kasembadan orane gemantung Kersane Gusti Allah.

Nah, siki udan wis temurun. Godhong-godhong wis keton ijo. Bumi sing nela rapet maning. Sumur sat metu banyune. Mulane mayuh padha sing gedhe rasa sukure. Kabeh obahing jagat kiye neng Kewasane Gusti Allah. Demareni goli sambet angger selagi rumangsa rekasa lan butuh maring pitulungane Gusti Allah. Kabeh mahluk wajib bekti maring sing gawe urip sedawane esih ambekan, esih bisa nyawang srengenge madhangi bumi. Mayuh bali maring kersane Gusti Allah. Sing ora kalah penting, anane berkah udan kiye njuran aja dadi mala. Aja mbuwang runtah janji ber men dalan banyu ora mampet.*

 http://majalahancas.blogspot.com/2012/11/cowongan.html

Bima Krodha

Bima Krodha

            Critane diwiwiti jejer Astina. Prabu Duryudana diadhep para punggawa lan santana. Pasewakan iku katon regeng, awit saliyane kabeh para punggawa lan kadang kraton kang ngabyantara uga ana tamu kang lagi wae rawuh saka Jodipati  aran Werkedura. Praptane Raden Werkudara ing Astina iku ndadekake kagete para Kurawa jalaran wektu iku Raden Werkudara lagi wae diutus njegur segara seperlu ngupadi banyu suci perwitasari.

            Sawise bege-binage nuli sang Begawan Durna pitakon marang Werkedura antuk gawe lan orane. Barengt raden Werkedura ngendikake yen oleh gawe, Prabu Duryudana kaget. Patih Sengkuni tanggap, nuli gawe rekadaya amrih Raden Werkedura bisa rukun lan kumpul karo Kurawa. Werkedura dipaeka kanthi pambujuk supaya njaluk kamukten ing negara Amarta jalaran Raden Werkedura iku paling gedhe labuh labete marang negara. Werkedura sarujuk, nuli budhal menyang Amarta nedya njaluk kamukten. Budhale Werkedura ditutake wadya bala Kurawa.

            Tekan tengah alas kepapag Raden Senggana Anoman kang ing kono uga ana Werkedura. Perang antarane Prajurit Kurawa lan prajurite Anoman rame banget. Prajurit Kurawa kasoran ing yuda nulya mlayu saparan-paran. Ewa samono pangamuke Werkedura saka Astina ora mendha sateman Anoman sakanca padha kalah. Pungkasan perang tandhing antarane Werkedura saka Astina klawan Werkedura saka Kendali sada.

            Sigeg kang kawuwusan gantya kang cerita. Raden Werkedura kang nggebyur ing samodra ora tumeka pati, ing dhasaring samudra malah antuk dalan padhang kang jembar gilar-gilar. Raden Werkedura kapanggih Dewa Ruci. Raden Werkedura diwejang sakehing ngelmu kasempurnaan kanthi mlebu kupinge. Wejangan purna, Raden Werkedura banjur diutus enggal bali menyang Amarta.

            Tekan gisiking samodra, Raden Werkedura wis dipapag Raden Senggana Anoman. Raden Gatotkaca, Raden Setyaki, lan Antasena. Ing kono Raden Senggana nelakake yen ana Werkedura loro lagi padha bandayuda. Raden Werkedura duka yayah sinipi. Werkedura kekaroane den sirnake kanthi pitulungane Prabu Kresna lan Semar Badrayana. Werkedura saka Astina bandhar dadi Bathara Kala, dene Werkedura saka Kendalisada bandhar dadi Bathara Bayu.

            Sawise purna ngenya bandayuda, Werkedura nulya bali menyang Amarta. Ing kana panjenengane dipapag lan disubya-subya dening punggawa, nayaka lan kawula.

Sumber :          Buku Star Semesta Basa Jawa

Cerita Ramayana

cerita ramayana

Sawijining dina ing kerajaan mantili ingkang kerajaan ramanipun dewi shinta, asmane prabu janaka . prabu janaka ngadhaake saembara sopo sing bias manah paling apik bakal didadekke mantu. Salah sijine paserta sayembara yaiku prabu rama lan rahwana nanging rahwana ora bias ngangkat panah kasebut , lan rama bias ngangkat panah kasebut. Saengga rama bias menangke sayembara lan ngentukke shinta dadi bojone . rahwana ora seneng yen rama bias dadi bojhone shinta.

            Ing alengka kuwi kerajaan rahwana,kumbakarna,indrajid,patih prahasta. Sarpanaka menehi kabar ing rahwana yen ana wong wadon ayu. Rahwananipun ndang golei wong wadon mau. Kasunyatan putri mau jenenge putrid kalamarica sing bias ganti wujud apa wae,lan bias ngrubah wujud dadi buta cakil.

            Ing alas dandaka rama shinta lan laksamana iseh ngembara mengertosnipun rahwana lan kalamarica melu ing alas lan ngincer serta lan godoni shinta. Kalamarica ngerubah wujud dadi kijang mas ingkang godoni shinta. Shinta deloi kijang mas kasebut langsung ngongkon rama kanggo nyekel kijang mas kasebut. Nanging kijang kasebut malah mlayu ing jero alas, lan shinta jaluk rama kanggo ngoyak kijang mau. Lan laksmana tetep karo shinta. Nanging shinta nesu amarga laksmana ora melu ngoyak kijang bareng rama ing jero alas . Akhire laksmana nuruti kapinginane shinta supaya ngoyak rama ing jero alas. Wedi karo kaselamatane shinta laksmana gawe bunderan kanggo shinta supaya shinta tetep selamet.

            Sawise rahwana teko,rahwana jajal nyedakki shinta lan jajal kanggo nimbus bunderan mau. Nanging rahwana ora mampu nglewati bunderan mau. Akhire rahwana ngerubah wujud dadi brahmana tuwo supaya bisa narik perhatian shinta lan jaluk sedekah. Dewekke nyedakki shinta lan jaluk sedekah,amarga rasa mesakke,akhire shinta menehi sedekah brahmana tuwo mau. Nalika shinta lagi ngei sedekah,dewekke ditarik mentu saka bunderan mau landigowo mabur karo rahwana.

            Sakmenika,rama lan laksmana terus ngoyak kijang mas. Lan nalika kijang mas kasebut dipanah wujudde ganti dadi cakil. Nalika shinta digowo mabur karo rahwana,teko manuk jatayu sing nolong shinta. Lan kadadean perang antaramanuk jatayu lan rahwana. Nganti akhire manuk jatayu kalah lan kelangan loro sayape lan rahwana lungo gowo shinta. Sakwijineng dina rama lan laksmana mentu lan ketemu karo manuk jatayu sing wis kejet kejet. Jatayu nyritakke kejadian mau karo rama,jatayu akhire mati ngerteni shinta diculik rahwana,rama lan laksmana semedi kanggo ngintukke cara nylametke shinta. Banjur rama ketemu anoman sing nulungi rama nyelametke shinta lan rama diajak ing guwa kiskenda,ing kono omahe anoman.

       

            Ing gowa kuwi anoman nduwe kanca antarane yaiku subali lan sugriwa,wong loro kuwi podo podo sakti lan podo podo seneng karo dewi widiyawati. Akihire cah loro kuwi tukaran kanggo ngintukke dewi widiyawati.  Pas cah loro tukaran rama lan anoman teko delokki tukaran kuwi anoman ngusahakke nyegah subali lan sugriwa. Nanging amarga rak iso nglerai cah loro,akhire anoman ngongkon rama kanggo manah salah siji ing antara wong loro mau. Lan subali keno panah kasebut,lan akhire mati. Sugriwa iseh pengen ngutarakke niate karo rama,yen wonge arep melu nulungi rama nylametke shinta.

            Anoman mulai nylametake shinta. Wonge njaluk sehelai rambut,sing arep diparingki ing shinta,kanggo bukti yen wonge bener bener utusanerama seng arep nyelematke shinta.

            Ing taman Argasoka,ing kerajaan Ngalengka,Shinta dikancani karo trijata keponakan saka rahwana. Nalika rahwana njajal mbujukshinta supaya mau dipek bojone. Nanging shinta wegah. Lan nalika shinta dewekan,anoman mlebu ing taman argasaka kangge nemoni shinta lan ngekekke rambut rama ing shinta kangge mbutikake nek deknen bener bener  utussne rama kangge nyelamatake shinta. Nanging indrajid,anak saking rahwana  ngerti tekone anoman,deknen ngusahakke kanggo nangkep lan dikekke ing ngarepe rahwana. Akhire rahwana mutuske kangge mbakar anoman. Persiapan dilakokke kanggo mbakar anoman. Wektu iku pumbakarno,saudarane raahwana nglindungi anoman seng ameh di bakar rahwana. Nanging niyate iku ora berhasil amarga dialangi karo kumbakarna.

            Nalika pasukane rahwana mbakar anoman,jebule anoman ora mempan dibakar kanggo geni. Malah justru anoman ngrebut obor geni seko tangane rahwana kanggo buntute lan geni kuwi digo dolanan anoman sakdurunge mbakar kerajaan ngalengka. Pasukan rama mbendung kali seng cedak kerajaan ngalengka,saengga pasukane rahwana ora bisa opo opo

            Perang antara rahwana lan rama kedadean. Kumbakarna mati dipanah rama nalika ngewangi rahwana ngalahke rama. Indrajid melu ngewangi rahwana iku mati sisan. Akhire kedadean perang sengit antara rahwana laan rama. Rahwana mati dipanah karo rama lan deknen dicepit ing gunung.

            Sakwese menang ngalahke rahwana,rama ketemu meneh kaliyan shinta. Nnaging rama curiga karo kesuciane shinta,sakwese diculik karo rahwana nganti suwi. Akhire shinta mbakar awake dewe kanggo mbuthiake kesuciane. Nlaika shinta mbakar awake dewe ternyata geni ora mempan mbakar awake shinta iki mbuthiake yen shinta iseh suci. Lan rama nrima shinta meneh. Rama lan shinta akhire urip tentrem.

http://dewakhrisna999.blogspot.com/2013/02/cerita-ramayana-bahasa-jawa.html